Behoud van het narratief (5)

Een paar dagen geleden schreef ik over een krachtig mechanisme dat ervoor zorgt dat een narratief zich handhaaft: Effort justification, ofwel: rechtvaardiging van de moeite. We zijn geneigd om langer in een narratief  te volharden als we er veel moeite voor hebben gedaan om zover te komen.

Effort justification is niet het enige mechanisme dat ervoor zorgt dat een narratief in stand wordt gehouden. Er zijn er meer, en die heeft Buster Benson handig in kaart gebracht in een blog. Dat blog gaat niet per se over narratieven, maar vooral over short cuts waarvan onze hersenen gebruik maken. En sommige van die short cuts zorgen ervoor dat we in een narratief blijven hangen.

Benson onderscheidt een paar categorieën. De eerste zorgt voor een snelle manier om een teveel aan informatie te verminderen, en hersenen doen dat door te filteren.  Een paar voorbeelden van zo’n filter zijn:

Confirmation bias. Wikipedia zegt hierover dat we vooral zoeken naar informatie die bevestigt wat we vooraf al geloofden of veronderstelden. Bovendien onthouden we die bevestigende informatie ook beter dan informatie die ons tegenspreekt. Wie een bepaald type auto wil kopen, maar voor de zekerheid nog even googlet of het wel een goede keuze is, zal meer geneigd zijn om bevestigende meningen te geloven, dan meningen die tegenspreken.

En dan is er ook nog de Empathy gap. Als we in een bepaalde staat zijn, is het moeilijker voor te stellen dat we ooit in een andere staat zullen zijn. Mensen die verliefd zijn, kunnen zich moeilijk voorstellen hoe het is om niet verliefd zijn. En wie ziedend is, heeft er niet  zo’n notie van hoe het is om ooit weer kalm te zijn.

Ten slotte is er ook de Attentional bias. Wie rookt zal eerder rookruimtes en asbakken zien dan wie niet rookt. En wie vrolijk is, zal in een menigte meer oog hebben voor vrolijke gezichten.