Het schrijven zelf — ook dat maakt deel uit van een narratief (5)

Waarom we schrijven, dat komt voort uit onze individuele en collectieve narratieven, zo kon je in de vorige blogposts lezen. Immers, schrijvers hebben een drijfveer om te schrijven, en die drijfveer maakt onderdeel uit van hun narratief.

Maar niet alleen onze drijfveer, ook de manier waarop we over schrijven denken, ook wat we als schrijftechnieken beschouwen, kan een narratief zijn.

Neem de leus Show don’t tell. Die wordt vaak gezien als een wet. Laatst gaf ik een proefles bij de Schrijversvakschool Amsterdam, en daar behandelde ik het verhaal Hiernaast van Tobias Wolff. Dat verhaal begint met de zin: Angstig word ik wakker. ‘Maar dat mag toch niet?’ zei een van de belangstellenden, ‘want daar wordt toch verteld in plaats van geshowd? Wolff moet toch eigenlijk laten zien dat het personage bang is, in plaats van het zo maar aan de lezer te vertellen?’

Maar wie zegt dat een schrijver zoiets niet mag vertellen? En hoe komt het dat iemand die aan een schrijfopleiding wil beginnen al ‘weet’ dat je zogenaamd wel mag showen maar niet mag vertellen? Is dat een natuurwet? Is er onlangs een stenen tafel met een elfde gebod opgegraven?

Als lezer en als schrijver weet ik dat het soms goed kan werken als er wél wordt verteld (bijvoorbeeld door een ik-verteller, zodat we die ‘ik’ door haar subjectiviteit van het vertellen leren kennen). Maar als ik dat aan studenten vertel, ben ik soms in hun ogen een beetje verdacht omdat ik iets niet lijk te begrijpen dat iedere beginnende schrijver weet: ‘Show don’t tell’.

‘Show don’t tell’ is een collectief narratief, iets wat schrijvers elkaar en zichzelf vertellen, iets waar je soms je voordeel mee kunt doen, en soms je nadeel. Het blijft iets om zelf in een gegeven situaties van te bekijken of het werkt.

Overigens, dit collectief narratief over het schrijven gaat over de vorm, over de techniek. Dat een collectief narratief ook — soms onbewust — de inhoud van je verhalen kan beïnvloeden, daarover gaat de volgende blogpost.