Collectief narratief (5)

Iemand die veel nadacht en schreef over narratieven, was de Franse filosoof Michel Foucault (1926-1984). Alleen had hij het niet over een collectief narratief, maar over een dominant narratief. Hij vergeleek dat dominante narratief met een gevangenis.

Moderne gevangenissen worden zo gebouwd dat gevangenen constant kunnen worden geobserveerd en zich ook geobserveerd weten. Daardoor zullen de meesten zich — vaak onbewust —  aanpassen aan dat wat er van ze verlangd wordt, ze zullen zich ‘normaliseren’, ofwel aan de norm voldoen. Eisen die van buitenaf opgelegd worden, zullen sommigen zichzelf gaan opleggen, ze worden hun eigen bewaker, wat je ‘internaliseren’ zou kunnen noemen.

Het observeren, normaliseren en internaliseren gebeurt niet alleen in gevangenissen. Het gebeurt ook in scholen, ggz-instellingen en gezinnen. En daar niet alleen, het vindt plaats in de gehele maatschappij. Van kantoren tot winkelcentra tot Facebook.

En we doen allemaal onbewust mee aan het het opleggen en het ons laten opleggen van het dominante narratief. Daarbij is niemand alleen maar bewaker of alleen maar gevangene. Het zijn rollen die we beurtelings en soms zelfs gelijktijdig vervullen.